Over verslaving
Als je verslaafd bent, kun je ergens niet meer mee stoppen. De verslaving is één van de belangrijkste dingen in je leven geworden. Het is soms zo belangrijk dat je andere dingen in je leven vergeet, zoals je familie, vrienden of je werk. Verslaving is een hersenziekte (ziekte) en de impact ervan is merkbaar aan je lichaam, je mentale gezondheid en je dagelijks functioneren. De gevolgen van verslaving verschillen per persoon en zijn afhankelijk van verschillende dingen, zoals het middel gebruikt, de frequentie, hoeveelheid en persoonlijke factoren.
Bij een verslaving ben je afhankelijk van het middel (alcohol, drugs, medicijnen of eten) of van het gedrag (seks, gamen of gokken). Je bent vaak emotioneel, maar soms ook lichamelijk afhankelijk van je verslaving. Mensen met een verslaving voelen zich vaak schuldig over hun gedrag en schamen zich tegenover anderen, wat het zoeken van hulp moeilijker kan maken. Verslaving ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag en is vaak een symptoom van onderliggende problematiek. Mensen met psychische problemen kunnen sneller verslaafd raken dan mensen zonder psychische problemen. Sommige mensen zijn gevoeliger voor verslaving door hoe hun hersenen reageren op bepaalde middelen, en erfelijke aanleg via ouders kan ook een rol spelen. Moeite met het omgaan met emoties kan bijdragen aan het ontwikkelen van een verslaving. Het gebruik van verslavende middelen kan leiden tot veranderingen in de hersenen, vooral in de nucleus accumbens, waardoor verslaafde mensen controle verliezen over hun gebruik. Er zijn verschillende soorten verslavingen, zoals middelenverslaving (alcohol, drugs, medicijnen) en gedragsverslavingen (gamen, gokken, seks). De volgende kenmerken kunnen wijzen op een verslaving: controleverlies, tolerantie en ontwenningsverschijnselen. Bij het stoppen met een verslaving kunnen verschijnselen optreden, zoals ontwenningsverschijnselen. Sommige mensen gebruiken meerdere middelen, wat de afhankelijkheid kan verdiepen.
Een verslaving kan veel schade aanrichten. Je kunt hoge schulden krijgen, omdat je je verslaving niet meer kunt betalen, wat kan leiden tot financiële problemen. Ook kun je door je verslaving familie, vrienden of je baan verliezen. Verslaving kan ervoor zorgen dat je minder goed functioneert op je werk en in sociale situaties, waardoor je minder goed functioneert in het dagelijks leven. De meeste drugs zijn schadelijk voor het lichaam, vooral stimulerende middelen die hart- en bloedvatproblemen kunnen veroorzaken. Een verslaving kan leiden tot lichamelijke problemen zoals schade aan organen en het zenuwstelsel, en tot psychische problemen zoals angst, depressie en prikkelbaarheid. Verslaving kan er ook voor zorgen dat je minder interesse hebt in andere dingen, wat leidt tot een gebrek aan persoonlijke ontwikkeling.
Oorzaken van verslaving
Verslaving ontstaat meestal niet door één enkele oorzaak, maar door een samenspel van verschillende factoren. Biologische, psychische en sociale oorzaken spelen allemaal een rol. Het gebruik van verslavende middelen, zoals drugs of alcohol, kan bijvoorbeeld leiden tot lichamelijke afhankelijkheid. In de hersenen ontstaan krachtige herinneringen aan het prettige gevoel dat deze middelen geven, waardoor het verlangen om opnieuw te gebruiken steeds sterker wordt.
Naast lichamelijke afhankelijkheid is er vaak sprake van geestelijke afhankelijkheid. Dit betekent dat je niet alleen lichamelijk, maar ook emotioneel steeds meer naar het middel of bepaald gedrag verlangt. Onderliggende problematiek, zoals depressie, angst of stress, kan het risico op verslaafd raken vergroten. Veel mensen grijpen naar verslavende stoffen of bepaald gedrag, zoals gokken of gamen, om negatieve gevoelens te dempen of te ontsnappen aan problemen.
Sociale oorzaken zijn minstens zo belangrijk. Als je vrienden of familie hebt die regelmatig middelen gebruiken of bepaald gedrag vertonen, is de kans groter dat je zelf ook vaker gaat gebruiken. De omgeving en sociale contacten kunnen dus een grote rol spelen bij het ontwikkelen van een verslaving.
Erfelijkheid en genen kunnen ook invloed hebben op hoe gevoelig je bent voor verslaving. Sommige mensen zijn van nature vatbaarder voor het ontwikkelen van afhankelijkheid dan anderen. Daarnaast kunnen bepaalde medicijnen, zoals sterke pijnstillers of slaapmiddelen, bij langdurig gebruik leiden tot verslaving, vooral als je meer gebruikt dan voorgeschreven.
Het proces van verslaafd raken verloopt vaak geleidelijk. Je hebt steeds meer van het middel nodig om hetzelfde effect te bereiken, waardoor je vaker gaat gebruiken. Stoppen wordt steeds moeilijker, en als je probeert te minderen, kun je last krijgen van ontwenningsverschijnselen zoals misselijkheid, somberheid of prikkelbaarheid. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel, waarbij het verlangen naar het middel of gedrag steeds sterker wordt.
Omdat verslaving zo complex is en verschillende oorzaken kan hebben, is het belangrijk om professionele hulp te zoeken als je merkt dat je de controle verliest. In Nederland zijn er veel mogelijkheden voor verslavingszorg, zoals ambulante behandeling of opname in een verslavingskliniek. Een behandelaar of verpleegkundig specialist kan samen met jou kijken naar de oorzaken van jouw verslaving en een passend behandelplan opstellen.
Het begrijpen van de oorzaken van verslaving helpt om beter voor jezelf te zorgen en het risico op verslaving te verkleinen. Heb je het gevoel dat je verslaafd bent of maak je je zorgen over je gebruik of gedrag? Neem dan contact op met een professional. Je staat er niet alleen voor, en met de juiste hulp kun je werken aan herstel en een gezonder leven.
Ben ik verslaafd?
Denk je dat je te veel alcohol of drugs gebruikt? Te vaak gokt of te veel verlangt naar gamen, internetten, seks of eten? Een verslaving ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Het is niet zo dat je meteen verslaafd raakt. Dat verschilt per persoon en per middel. Ook de omgeving speelt een rol. Ga je om met mensen die veel drinken of gokken, dan is het vaak moeilijker om zelf maat te houden.
De volgende kenmerken kunnen wijzen op een verslaving:
- je gebruikt meer of gaat langer door dan je van plan was,
- je gebruikt vaker dan je van plan was,
- je moet er veel aan denken of bent er veel mee bezig,
- je hebt ontwenningsverschijnselen als je niet gebruikt,
- je verliest steeds meer mensen om je heen, maar dit weerhoudt je er niet van om door te gaan,
- je geeft veel geld uit aan je verslaving en als je geen geld meer hebt, leen je geld.
Deze kenmerken en signalen kunnen per persoon verschillen.
Wil je graag stoppen?
Vaak weet je niet zeker of je verslaafd bent. Wat belangrijk is, is dat je wilt stoppen met bepaald gebruik of een bepaald gedrag, omdat het niet goed is voor jezelf en je omgeving.
Het omgaan met emoties speelt een belangrijke rol bij het stoppen met een verslaving. Veel mensen gebruiken middelen of bepaald gedrag om lastige emoties te verdrijven of te verdoven.
Ook wanneer je je schuldig voelt na het gebruik of het gedrag, of wanneer je merkt dat je omgeving (familie, vrienden) er last van hebben, dan is het goed om iets aan je verslaving te doen. Mensen met een verslaving kunnen zich vaak schamen en schuldgevoelens ervaren, wat het moeilijker maakt om hulp te zoeken.
Ambulante behandeling van verslaving
Een heel klein gedeelte van de mensen die verslaafd zijn, zoekt professionele hulp. En meestal pas als zij al lange tijd verslaafd zijn en de verslaving al veel kapot heeft gemaakt. Vaak ook na een lange periode van ontkenning van de verslaving. Dat is jammer, want er zijn goede behandelmethodes voor verslaving en de kans op herstel is groter als je tijdig hulp zoekt. Aarzel dan niet langer en vraag hulp. Een verslaving overwin je zelden alleen.
De behandeling van een verslaving kan bestaan uit medicatie en therapie. Medicijnen kunnen worden voorgeschreven om ontwenningsverschijnselen te verlichten. Therapie is bedoeld om terugval te voorkomen en je te ondersteunen bij het opbouwen van een nieuw leven zonder middelen. Een behandeling kan ambulant of in een kliniek plaatsvinden, afhankelijk van de ernst van de verslaving. Er wordt altijd een persoonlijk behandelplan opgesteld dat past bij jouw situatie. In het behandelteam werken verpleegkundig specialisten, ervaringsdeskundigen en andere professionals samen om jou de best mogelijke zorg te bieden. De huisarts is vaak het eerste aanspreekpunt bij verslaving en kan je adviseren of doorverwijzen naar gespecialiseerde hulp. De zorgverzekeraar speelt een belangrijke rol bij de vergoeding van behandelingen voor verslaving. Terugval is een normaal onderdeel van het herstelproces; het is belangrijk om dit te erkennen en samen te werken aan het voorkomen en beheersen ervan. Neem gerust contact met ons op voor hulp of advies.
Tijdens de behandeling leren we je weer regie te krijgen over je eigen leven, ingesleten verslavingsgewoonten te doorbreken en een leven op te bouwen dat niet langer draait om je verslaving. Ook door werkervaring in de ambulante (bij cliënten aan huis) verslavingszorg kunnen we je helpen met het vinden van een oplossing voor deze problematiek.
Lees ook onze Verslaving behandeling pagina, als je aanvullende informatie wilt over hoe we je verslaving kunnen behandelen.
Veelgestelde vragen over verslaving
Wat is verslaving?
Verslaving is een aandoening waarbij het gebruik van verslavende middelen of bepaald gedrag steeds meer grip krijgt op je leven. Het zorgt ervoor dat je lichamelijke afhankelijkheid en geestelijke afhankelijkheid ontwikkelt, waardoor stoppen moeilijk wordt.
Welke soorten verslavingen zijn er?
Er zijn verschillende soorten verslavingen, waaronder verslaving aan middelen zoals alcohol, drugs en nicotine, maar ook gedragsverslavingen zoals gokken, gamen en internetgebruik. Zowel middelenverslaving als gedragsverslaving kunnen leiden tot lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid.
Wat is lichamelijke afhankelijkheid bij verslaving?
Lichamelijke afhankelijkheid betekent dat je lichaam gewend raakt aan het gebruik van verslavende middelen. Stop je met gebruiken, dan kun je ontwenningsverschijnselen krijgen zoals misselijkheid, zweten of trillen.
Wat houdt geestelijke afhankelijkheid in?
Geestelijke afhankelijkheid verwijst naar het emotionele en mentale verlangen naar verslavende middelen of gedrag. Het zorgt ervoor dat je steeds meer bezig bent met het middel of gedrag, ook al weet je dat het schadelijk is.
Hoe herken ik een verslaving aan verslavende middelen?
Een verslaving aan verslavende middelen herken je aan kenmerken zoals controleverlies, het steeds vaker gebruiken van het middel, het ontwikkelen van lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid, en het ervaren van ontwenningsverschijnselen bij stoppen.
Contact Psychologen Amsterdam
Herken je jouw klachten en heb je behoefte aan hulp of heb je gewoon een vraag over de behandeling van je verslaving? Je kunt contact opnemen voor hulp bij verslaving: bel voor een afspraak of stuur een bericht naar Psychologen Amsterdam.
