Burn-out: wat je moet weten
Stress, iedereen heeft er wel eens mee te maken. Stress brengt je lichaam in staat van paraatheid. Het is de spanning die je voelt voor een examen, een optreden, een sollicitatiegesprek of een spannende gebeurtenis. Stress zorgt ervoor dat je extra alert kunt reageren of geconcentreerd kunt werken aan een lastige klus. Zodra de klus klaar is, of de gebeurtenis voorbij is, gaat de spanning vanzelf weg. Deze spanning hoort bij het leven en is gezond.
Verschil tussen stress, overspannen en burn-out
Wanneer wordt stress nu overspannenheid? Die grenslijn is niet nauwkeurig te trekken. Burn out krijgen is vaak het gevolg van langdurige stress en verschillende stressfactoren, zoals een heftige gebeurtenis, problemen of snelle veranderingen die je energiereserves uitputten. Het verschil tussen gezonde stress en overspannen zijn ligt in het feit dat je overspannen raakt na een langdurige fase van stress. Wanneer langdurig onder hoge druk wordt gewerkt en het stressniveau dat het werk teweeg brengt hoog blijft, ontstaat er een verlies van orde en overzicht. Je wordt blijvend onrustig en raakt overspannen. Spanningsklachten kunnen ontstaan door langdurige stress; het is belangrijk deze klachten tijdig te herkennen om erger te voorkomen. Er is een ongezonde belasting van de geest met een langdurig karakter.
Het verschil tussen overspannen (overwerkt) zijn en een burn-out, kenmerkt zich doordat overspannen klachten omkeerbaar is. Dit betekent dat als de oorzaak van de spanningen wordt weggenomen, je weer normaal kunt functioneren. Dit is niet het geval bij een burn-out. Bij een burn-out wordt het energieniveau aangetast en verlaagd als een reactie op de langdurige, meestal jarenlange spanningen. Vaak zijn de symptomen bij een burn-out al meer dan 6 maanden aanwezig. Het herstel van een burn-out duurt langer dan van overspannenheid; het vraagt om geduld en vaak professionele hulp. Soms is de relatie werk en klachten niet eens meer te leggen. Lichaam en geest voelen zich opgebrand, of ‘kapot’.
Kortom, onder lichte stress is het prettig werken, als je overspannen bent kom je in de gevarenzone, en bij burn-out zegt je lichaam dat het nu afgelopen is. Je kunt niet meer.
Symptomen van een burn-out
Een burn-out ontstaat niet plotseling, maar geleidelijk. In een vroeg stadium zijn er vaak al signalen. Je bent zowel voor als na je werk erg moe, je hebt geen zin om te gaan werken, je bent vergeetachtig, prikkelbaar en je kunt je slecht concentreren.
Hoe weet je of je een burn out hebt? Je herkent een burn-out aan aanhoudende vermoeidheid, het gevoel dat zelfs kleine taken te veel zijn, en het verlies van plezier in dagelijkse bezigheden. Het is belangrijk om bij deze klachten stappen te nemen, zoals het inschakelen van je huisarts, het accepteren van je situatie en het opstellen van een vast dagprogramma om structuur te bieden aan je herstel.
Vaak heeft je omgeving al een keer de opmerking gemaakt, dat je alleen nog maar met je werk bezig bent. Mensen met burn-out klachten hebben vaak het gevoel dat ze geen controle meer hebben over hun leven. Het is belangrijk te signaleren wanneer het niet goed gaat, zodat je tijdig kunt ingrijpen en erger kunt voorkomen. Ook komt het veel voor dat mensen met een burn-out zich overweldigd voelen door kleine taken die voorheen eenvoudig waren. Deze signalen worden vaak genegeerd tot het moment dat er wel gestopt moet worden, omdat het echt niet meer gaat. Dat is het moment dat je daadwerkelijk uitgeput bent en dan spreken we van een burn-out.
De emotionele en lichamelijke uitputting geeft een ‘leeg’ gevoel. Betrokkenheid bij werk en collega’s neemt af, afstandelijkheid en cynisme nemen toe en het gevoel niet meer te kunnen functioneren leidt tot een negatief zelfbeeld.
De meest voorkomende burn-out klachten zijn:
- lichamelijke uitputting, niet meer op kunnen laden
- concentratie- en geheugenklachten
- gevoelens van incompetentie en cynisme
- gevoel van falen
- slaapproblemen
- veel piekeren, vaak dwangmatig denken over werk of problemen
- gespannen zijn en nergens meer aan toe kunnen komen
- spanningsklachten zoals hoofdpijn, spierpijn en duizeligheid
Deze klachten vallen onder de bredere noemer stressklachten, die zowel door werk als door privé-omstandigheden kunnen ontstaan.
Oorzaken van een burn-out
Een burn-out kent niet één oorzaak, maar is meestal het gevolg van een combinatie van factoren. Langdurig te hard werken in combinatie met te weinig rust en ontspanning is een belangrijke risicofactor. Daarnaast zijn karaktertrekken als plichtgetrouwheid en perfectionisme van invloed. Ook een ingrijpende gebeurtenis in de privé-situatie kan meespelen, zoals een scheiding of het overlijden van een dierbare. De werkgever speelt hierbij een belangrijke rol door tijdig ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld door het inschakelen van een bedrijfsarts of het vergoeden van behandelkosten, om te voorkomen dat werknemers een burn out krijgen.
Wordt de oorzaak van het opgebrande gevoel weggenomen, dan ben je niet direct hersteld van een burn-out. Het kan nog maanden duren voordat een nieuw evenwicht is gevonden.
Het voorkomen van een burn-out is bovendien gemakkelijker en sneller dan het behandelen ervan.
Burn-out behandeling
Als je de signalen en symptomen van stress en overbelasting blijft negeren, raken lichaam en geest uit balans en riskeer je een burn-out: je lichaam is uitgeput en je energie is verdwenen. Lichaam en geest voelen zich opgebrand. Voor herstel van het evenwicht is rust en reflectie nodig om noodzakelijke keuzes te maken. Vaak betekent het dat het roer om moet. Het is belangrijk om tijdens het herstel zoveel mogelijk dagelijkse dingen te blijven doen, zoals werken, studeren, het huishouden of contact met anderen, ook al kosten deze activiteiten meer moeite.
In eerste instantie werken we tijdens de burn-out behandeling aan het herstellen van je energiebalans. Het plannen van structurele rustmomenten in je dagelijkse routine is hierbij cruciaal. Daarnaast helpt een gezonde levensstijl met voldoende voeding, beweging en slaap om een burn out te voorkomen en te behandelen. We herstellen je energieke gevoel, we werken aan hoe je goed en gericht kunt ontspannen, hoe je je energie over een dag verdeelt of hoe je om moet gaan met conflicten. Je leert beter je grenzen aan te geven of te zeggen waar het op staat zonder daarbij anderen te kwetsen.
In de burn-out behandeling wordt tevens verkend hoe je overspannen bent geraakt en welke factoren hebben bijgedragen aan het ontstaan van je burn out en worden risicofactoren geïnventariseerd. Stressmanagementtechnieken zoals mindfulness en yoga kunnen helpen bij het herstel. Een vast dagritme en het stellen van grenzen zijn belangrijk om overzicht te houden en overbelasting te voorkomen. Probeer te ontspannen en maak een vast programma voor je dag. Regelmatig bewegen, zoals wandelen of zwemmen, helpt om stress te verlagen. Probeer dagelijkse activiteiten zoveel mogelijk te blijven doen of snel weer op te pakken; doe dingen die bijdragen aan je stabiliteit en welzijn. Het herstel van een burn out duurt vaak langer dan verwacht, dus wees geduldig en zoek professionele hulp als klachten aanhouden. Een burn out wordt vastgesteld door een huisarts, bedrijfsarts of psycholoog. Veel mensen die een burn out hebben, worden weer beter. Het is belangrijk om te praten met vrienden, familie of een professional over je klachten. Cognitieve Gedragstherapie (CGT) is een effectieve behandeling om negatieve patronen te doorbreken. Professionele hulp zoeken is belangrijk bij aanhoudende klachten; je kunt hulp krijgen van je huisarts of praktijkondersteuner. Mensen die vermoeden dat ze te maken hebben met overspannenheid of een burn out kunnen hiervoor het beste contact zoeken met de huisarts of de bedrijfsarts. Er zijn geen medicijnen die je helpen om beter te worden als je een burn out hebt. De behandeling van een burn out via de basis of specialistische GGZ valt niet langer onder de vergoeding van de basisverzekering. Stichting burnout biedt hulp bij een burn out via verschillende media, zoals telefoon of Skype, en Korrelatie biedt anonieme, professionele hulp en advies. Het accepteren dat je een burn out hebt en het volgen van een vast dagprogramma zijn essentieel voor herstel.
Behandeling betekent dus dat je bereid bent om je gedrag te onderzoeken en waar nodig te veranderen.
Lees ook onze Burn-out behandeling pagina, als je aanvullende informatie wilt over hoe we je burn-out klachten kunnen behandelen.
Vergoeding en zorgverzekering bij burn-out
Wanneer je te maken krijgt met een burn-out, heeft dat vaak grote gevolgen voor je dagelijks leven en je sociale leven. Je kunt last krijgen van langdurige stress, chronische stress en lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, hartkloppingen en aanhoudende vermoeidheid. Ook heftige gebeurtenissen of een groot verantwoordelijkheidsgevoel kunnen spanning veroorzaken en bijdragen aan het ontstaan van burn-outklachten. Het is daarom belangrijk om te begrijpen wat je zorgverzekering voor je kan betekenen als je burn out klachten ervaart.
In Nederland wordt burn-out meestal gezien als een aanpassingsstoornis. Dit betekent dat de behandeling van burn-out niet standaard wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Alleen als er sprake is van een diagnose zoals depressie of angststoornis, kan de behandeling onder de basisverzekering vallen. Voor veel mensen is het daarom verstandig om een aanvullende zorgverzekering af te sluiten. Een aanvullende zorgverzekering kan helpen bij het vergoeden van kosten voor bijvoorbeeld gesprekken met een psycholoog, alternatieve therapieën zoals mindfulness, of andere vormen van ondersteuning die kunnen helpen bij burn out herstel en het leren omgaan met stress en spanning.
Het is belangrijk om te weten dat burn out niet alleen ontstaat door hard werken. Ook langdurige periodes van stress, weinig sociale steun, heftige gebeurtenissen of het gevoel altijd maar door te moeten gaan, kunnen ervoor zorgen dat je uiteindelijk in een burn out belandt. Herkennen van de symptomen, zoals emotioneel uitgeput zijn, snel boos worden, moeite hebben met dagelijkse activiteiten en een verminderd gevoel van controle, is essentieel. Praat erover met je huisarts of een psycholoog als je merkt dat je klachten hebt die langer dan een half jaar aanhouden of als je merkt dat je steeds minder goed functioneert in je dagelijks leven.
Sociale steun van vrienden, familie of collega’s is belangrijk bij het herstellen van een burn out. Je hoeft het niet alleen te doen. Door te praten over je gevoelens en ervaringen kun je spanning verminderen en steun ervaren. Ook het doen van leuke dingen en het zoeken van ontspanning helpt bij het herstelproces.
Soms gebeurt het dat een burn out leidt tot ernstigere klachten, zoals depressie of angst. Wacht daarom niet te lang met het zoeken van professionele hulp. Je huisarts kan je helpen bij het herkennen van de symptomen en je doorverwijzen naar de juiste zorg. Met de juiste hulp, een passende aanvullende zorgverzekering en voldoende steun is het mogelijk om te herstellen, weer controle te krijgen over je gevoelens en je dagelijkse bezigheden stap voor stap op te pakken.
Kortom, een burn out is een serieus probleem dat vraagt om professionele hulp en een goede aanpak. Controleer je zorgverzekering, praat erover met je omgeving en zoek tijdig hulp. Zo vergroot je de kans op volledig herstel en kun je weer grip krijgen op je leven.
Contact Psychologen Amsterdam
Herken je jouw klachten en heb je behoefte aan hulp of heb je gewoon een vraag over de behandeling van je burn-out? Bel dan voor een afspraak of stuur een bericht naar Psychologen Amsterdam.
