Over angststoornis
Angst heeft een signaalfunctie en is een reactie van je lichaam om zich in gevaarlijke situaties voor te bereiden. Je hartslag en ademhaling versnellen, je bloeddruk gaat omhoog en je spieren spannen zich: je lichaam is klaar voor actie. De hersenen spelen hierbij een centrale rol, omdat zij angst en stress verwerken en zo het lichaam aansturen om te reageren op dreigend gevaar. Deze stressreactie is bedoeld om je te beschermen. Paniek is hierbij een plotselinge, intense vorm van angst die vaak gepaard gaat met heftige lichamelijke reacties, zoals hartkloppingen, zweten en een gevoel van controleverlies.
Er zijn drie reacties bij angst: vechten, vluchten en bevriezen. Wanneer deze reacties buiten proportie zijn of niet meer passen bij de situatie, kan angst een psychische stoornis worden. De verhouding tussen angst en daadwerkelijk gevaar kan echter uit balans raken; als de angst niet meer in verhouding staat tot het werkelijke gevaar, kan er sprake zijn van een angststoornis of een andere stoornis gerelateerd aan angst.
Belemmert angst je leven?
Angst is op zich een nuttig mechanisme – het wordt pas een probleem als het angstmechanisme langdurig te scherp staat afgesteld en het alarm sneller afgaat dan nodig is of afgaat in situaties waar de gemiddelde mens niet bang voor is. Je staat al op scherp als je alleen maar denkt aan mogelijk gevaarlijke situaties en dat is erg lastig. Een angststoornis is meer dan van tijd tot tijd ergens over in zitten. Een angststoornis belemmert jouw leven.
Zonder behandeling kunnen angststoornissen vaak erger worden, waardoor de klachten toenemen en het functioneren verder wordt belemmerd. De duur van een behandeling van een angststoornis duurt gemiddeld 7,5 maanden, afhankelijk van de ernst van de klachten en de gekozen therapievorm.
Verschillende soorten angststoornissen
Er zijn verschillende soorten angststoornissen die elk hun eigen kenmerken en uitdagingen hebben. Het is belangrijk om te weten welk type angststoornis je hebt, omdat dit de keuze voor de juiste behandeling en therapie beïnvloedt. Naast de meest bekende vormen zoals sociale angststoornis, gegeneraliseerde angststoornis en paniekstoornis, bestaan er ook specifieke fobieën en dwangstoornissen die onder de bredere categorie angststoornissen vallen.
Sociale angststoornis
Een sociale angststoornis, ook wel sociale fobie genoemd, kenmerkt zich door een intense angst voor sociale situaties. Ben je voortdurend bezig met wat anderen van je vinden en bang voor hun kritiek of reactie? Dan kan er sprake zijn van een sociale angststoornis. Je vreest dat je raar of vreemd overkomt, of dat je jezelf belachelijk maakt. Voorbeelden van angsten zijn de angst voor een negatieve beoordeling, blozen, stotteren, trillen, transpireren, blunderen, niet aardig gevonden worden of spreken in het openbaar. Door deze angst ga je vaak sociale situaties vermijden, wat je dagelijks leven ernstig kan beperken en gevoelens van eenzaamheid kan versterken. Een psycholoog angststoornis kan je met cognitieve gedragstherapie (CGT) helpen om negatieve gedachten te herkennen en te veranderen, en door exposure in sociale situaties te oefenen.
Gegeneraliseerde angststoornis
De gegeneraliseerde angststoornis wordt gekenmerkt door aanhoudende en overmatige zorgen over alledaagse zaken. Je piekert over mogelijke gebeurtenissen en verwacht het ergste, ook zonder duidelijke aanleiding. Je maakt je zorgen over je gezondheid, werk, financiën, vrienden of familie en vindt het moeilijk om deze zorgen te beheersen. Deze piekergedachten houden vaak langer dan zes maanden aan en beïnvloeden het dagelijks functioneren negatief. Soms veroorzaakt zelfs de gedachte aan het doorkomen van de dag angst. Mensen met deze stoornis ervaren een gevoel van controleverlies over hun piekercyclus, ook al realiseren ze zich dat hun angst vaak erger is dan de situatie rechtvaardigt. Acceptance and commitment therapie (ACT) is een effectieve behandelmethode die je helpt vervelende gedachten te accepteren en je te richten op wat echt belangrijk voor je is, zonder dat de angst je leven beheerst.
Paniekaanvallen
Een paniekaanval is een plotselinge, intense angstreactie die gepaard gaat met heftige lichamelijke symptomen zoals hartkloppingen, zweten en trillen, vaak zonder duidelijke oorzaak of gevaar. Paniekaanvallen kunnen erg beangstigend zijn; je kunt het gevoel krijgen de controle te verliezen, een hartaanval te krijgen of zelfs dood te gaan. Veel mensen ervaren een of twee paniekaanvallen in hun leven, meestal gerelateerd aan een stressvolle situatie. Wanneer paniekaanvallen echter terugkerend en onverwacht zijn en je langdurig angstig bent voor een volgende aanval, kan er sprake zijn van een paniekstoornis. Behandeling met cognitieve gedragstherapie en andere therapievormen kan helpen deze klachten te verminderen.
Naast deze vormen kunnen dwanghandelingen en dwanggedachten ook voorkomen binnen angststoornissen, vooral bij mensen met een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS). Hierbij ervaar je de drang om bepaalde handelingen herhaaldelijk uit te voeren om angst te verminderen. Gespecialiseerde therapie, vaak in combinatie met cognitieve gedragstherapie, helpt deze patronen te doorbreken.
Angststoornissen veroorzaken niet alleen psychische, maar ook lichamelijke klachten. Het herkennen van deze lichamelijke symptomen zoals hartkloppingen, zweten, vermoeidheid en gespannenheid, helpt je beter met de angst om te gaan en bevordert het herstel. Door samen te werken met een gz psycholoog of online psychologen krijg je inzicht in de oorzaken van je angst en leer je effectieve strategieën om ermee om te gaan.
Samenvattend zijn er diverse vormen van angststoornissen die elk een andere aanpak vereisen. Het is daarom essentieel om tijdig hulp te zoeken, zodat je met de juiste therapie kunt leren omgaan met je angst, negatieve gedachten kunt veranderen en je dagelijks leven weer kunt oppakken zonder belemmering.
Symptomen angststoornis
Tijdens een angstaanval kun je last hebben van hartkloppingen, zweten, koude rillingen, duizeligheid, beven, benauwdheid, tintelingen in de handen, maagpijn, hoofdpijn, verwarring of het gevoel dat je de controle over jezelf verliest.
Naast de angstaanvallen kun je een combinatie van de volgende klachten hebben:
- veel piekeren
- rusteloosheid
- prikkelbaarheid
- concentratieproblemen
- gespannenheid
- vermoeidheid
- spierklachten
- slaapproblemen
Het aantal symptomen dat je ervaart, kan per persoon verschillen en geeft vaak een indicatie van de ernst van de angststoornis. Angststoornissen en depressie worden soms met elkaar verward, maar depressie duurt meestal langer en kent andere klachten dan angststoornissen.
Diagnose van een angststoornis
Het stellen van de diagnose angststoornis begint vaak bij de huisarts of een gz psycholoog. Zij kijken samen met jou naar de aard en duur van je angstklachten en onderzoeken in hoeverre deze je dagelijks leven beïnvloeden. Dit gebeurt meestal aan de hand van een uitgebreid gesprek en het invullen van vragenlijsten, waarmee inzicht wordt verkregen in je gedachten, gevoelens en gedrag in angstige situaties.
Bij het vaststellen van een angststoornis let de psycholoog op specifieke symptomen, zoals het vermijden van bepaalde situaties, lichamelijke klachten als hartkloppingen of zweten, en gedachten die je angstig maken. Ook wordt gekeken of er sprake is van een specifieke fobie, een gegeneraliseerde angststoornis, sociale fobie of paniekstoornis. Soms spelen andere stoornissen, zoals een depressie, een rol bij het ontstaan of verergeren van de angstklachten.
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een normale, natuurlijke reactie op gevaar en een angststoornis. Bij een angststoornis zijn de klachten langdurig aanwezig en staan ze niet meer in verhouding tot het werkelijke gevaar. Dit kan ervoor zorgen dat je steeds meer situaties vermijdt en je dagelijks functioneren wordt belemmerd.
De diagnose is bepalend voor de keuze van de behandeling van een angststoornis. Afhankelijk van het type angststoornis en jouw persoonlijke situatie kan de psycholoog samen met jou kiezen voor cognitieve gedragstherapie (CGT), acceptance and commitment therapy (ACT), mindfulness of online therapie. Wanneer je angstklachten het gevolg zijn van een traumatische ervaring, kan EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) worden ingezet om de emotionele lading van de herinnering te verminderen.
Het is goed om te weten dat je niet alleen staat. Als je merkt dat je angstklachten erger worden en je dagelijks leven beïnvloeden, aarzel dan niet om hulp te zoeken bij een psycholoog of huisarts. Een tijdige diagnose en passende behandeling kunnen ervoor zorgen dat je weer meer grip krijgt op je gedachten, gevoelens en gedrag.
Gevolgen van een angststoornis
Als je een angststoornis hebt, heeft dat meestal enorme gevolgen. Je bent vaak niet in staat je werk goed te doen, een sociaal leven op te bouwen, te reizen of stabiele relaties te onderhouden. Mensen met een angststoornis vermijden vaak bepaalde situaties om hun angst te ontlopen. Je wringt je in allerlei bochten om bepaalde mensen, plekken of bezigheden te vermijden, zoals autorijden, vliegen of de lift nemen. Of je kunt niet tegen mensenmassa’s, sociale gelegenheden, open ruimten of het kleinste beetje vuil.
De neiging om nare gevoelens, zoals angst, te willen vermijden is begrijpelijk. Vluchten is een natuurlijke neiging bij gevaar, maar als je vlucht voor situaties of plekken die niet gevaarlijk zijn zoals de straat, geringe hoogtes, liften en dieren of je eigen gedachten en gevoelens, is dat een grote hindernis in je dagelijks leven. Je komt het huis niet meer uit en je kunt vereenzamen. Zie ook Fobie.
Het veranderen van deze vermijdingspatronen is essentieel voor herstel.
Behandeling angststoornis
De behandeling van een angststoornis is een gestructureerd proces dat wordt afgestemd op de aard en ernst van de klachten. Om te beginnen onderzoeken we wat voor soort angst jouw leven beheerst. Afhankelijk daarvan stellen wij een behandeling voor die bestaat uit: het vinden van de oorzaak van de angst, het koppelen van deze angst aan mogelijke gebeurtenissen en het terugdringen van mogelijke chronische overbelasting. Bij de behandeling van angststoornissen is het belangrijk om de effectiviteit en voortgang van de behandeling regelmatig te beoordelen, zodat de aanpak indien nodig kan worden aangepast.
- het vinden van de oorzaak van de angst;
- het koppelen van deze angst aan mogelijke gebeurtenissen;
- terugdringen van mogelijke chronische overbelasting
Vaak is de huisarts de eerste stap bij het stellen van een diagnose en het verwijzen naar een psycholoog. De huisarts kan beoordelen of er sprake is van een angststoornis op basis van gestandaardiseerde criteria, zoals die in de DSM-5. Als aan deze criteria wordt voldaan, is er sprake van een angststoornis en kan de behandeling worden gestart.
We werken met gedragstherapie en andere vormen van psychotherapie, zoals cognitieve gedragstherapie, die effectief zijn bij de behandeling van angststoornissen. Afhankelijk van jouw situatie kunnen ook commitment therapie (Acceptance and Commitment Therapy) en EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) worden ingezet. EMDR is een therapievorm waarbij desensitization and reprocessing wordt toegepast om traumatische herinneringen te verwerken en de emotionele lading ervan te verminderen door middel van gestructureerde technieken zoals oogbewegingen. Deze methode is bijzonder effectief gebleken bij angststoornissen die verband houden met posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Wij leren je hoe je lichamelijke reacties kunt herkennen. En hoe je die reacties kunt beïnvloeden met ademhalingsoefeningen en andere oefeningen. Afhankelijk van jouw situatie doorbreken we bepaalde patronen, zoals vermijdingsgedrag, drinkgedrag, vluchtgedrag, gebruik van medicijnen of hard werken. In sommige gevallen kan medicatie, zoals antidepressiva, worden voorgeschreven in combinatie met psychotherapie om de klachten verder te verminderen.
Het is belangrijk om tijdig hulp te zoeken en te starten met de behandeling van een angststoornis. Hulp zoeken bij een professional, zoals een psycholoog, is vaak een belangrijke eerste stap in het herstel van een angststoornis. Inzicht krijgen in de oorzaken en triggers van angst is een belangrijk onderdeel van het behandelproces, zodat je leert hoe je hiermee om kunt gaan en terugval kunt voorkomen.
Door de behandeling nemen de angsten, de lichamelijke klachten, het piekeren en tobben af en verbetert de slaap. Vermijdingsgedrag vermindert eveneens.
Lees ook onze pagina, als je aanvullende informatie wilt over hoe we je angststoornis klachten kunnen behandelen.
Wat kun je zelf doen?
Wanneer je last hebt van angstklachten, is het goed om te weten dat je zelf al veel kunt doen om je beter te voelen. Een eerste stap is het erkennen van je klachten en het zoeken van hulp bij een psycholoog of gz psycholoog. Zij kunnen je begeleiden bij het krijgen van inzicht in de oorzaken van je angst en samen met jou werken aan een passende behandelmethode.
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een bewezen effectieve therapievorm bij verschillende soorten angststoornissen, zoals de gegeneraliseerde angststoornis, sociale fobie en paniekstoornis. Tijdens cognitieve gedragstherapie leer je negatieve gedachten te herkennen en om te buigen naar helpende gedachten. Dit helpt je om anders te reageren op angstige situaties en meer controle te krijgen over je gevoelens en gedrag.
Naast therapie kun je zelf actief aan de slag gaan met oefeningen die je helpen ontspannen, zoals ademhalingsoefeningen, mindfulness of ontspanningstechnieken. Mindfulness therapie leert je bewust te zijn van je lichamelijke sensaties en gedachten zonder hier direct op te reageren, wat kan helpen om angstklachten te verminderen. Door regelmatig te oefenen, kun je spanning en lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, zweten of vermoeidheid verminderen. Het is ook belangrijk om niet alle situaties die je angstig maken uit de weg te gaan. Juist door stap voor stap te oefenen met spannende situaties, kun je merken dat je angst afneemt.
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een andere behandelmethode die je kan helpen om op een andere manier met vervelende gedachten en gevoelens om te gaan. In plaats van te vechten tegen je angst, leer je bij ACT om deze te accepteren en je aandacht te richten op wat jij belangrijk vindt in het dagelijks leven. Zo kun je, ondanks je angst, toch blijven doen wat voor jou waardevol is.
Online therapie is een laagdrempelige manier om aan je angstklachten te werken. Online psychologen kunnen je begeleiden bij het ontwikkelen van strategieën om met angst om te gaan, bijvoorbeeld na een traumatische ervaring of bij sociale angst. Ook kun je via online therapie werken aan specifieke fobieën of dwanggedachten.
Het kan helpen om inzicht te krijgen in je klachten door het invullen van vragenlijsten of het bijhouden van je gedachten en gevoelens. Dit kun je samen met je psycholoog bespreken, zodat je beter begrijpt waar je angst vandaan komt en hoe je deze kunt aanpakken.
Onthoud dat angst een natuurlijke reactie is en dat je niet de enige bent die hiermee worstelt. Door hulp te zoeken en actief te werken aan je herstel, kun je leren omgaan met angstgevoelens en paniekaanvallen. Er zijn verschillende behandelvormen beschikbaar, zoals cognitieve gedragstherapie, acceptance and commitment therapy, mindfulness en online therapie. Samen met een psycholoog kun je ontdekken welke aanpak het beste bij jou past.
Het belangrijkste is om te weten dat je niet alleen bent en dat er altijd hulp beschikbaar is. Door stappen te zetten en open te staan voor verandering, kun je weer meer rust, ontspanning en controle ervaren in je dagelijks leven.
Veelgestelde vragen over angststoornis
Wat is het verschil tussen een sociale fobie en een specifieke fobie?
Een sociale fobie is een angststoornis waarbij je vooral angst ervaart in sociale situaties, bijvoorbeeld om te spreken in het openbaar of om met anderen om te gaan. Een specifieke fobie richt zich op een duidelijk afgebakend object of situatie, zoals hoogtes, spinnen of vliegen. Beide typen angststoornissen vragen om een gerichte behandeling van een angststoornis, waarbij vaak cognitieve gedragstherapie (CGT) wordt ingezet om de angst te verminderen.
Wanneer is het verstandig om een gz psycholoog te raadplegen?
Een gz psycholoog is gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van psychische klachten, waaronder angststoornissen. Als je merkt dat je angst je dagelijks leven belemmert, bijvoorbeeld door sociale fobie of paniekaanvallen, kan een gz psycholoog je helpen met een passende behandeling van een angststoornis. Zij kunnen samen met jou bepalen welk type angststoornis je hebt en welke therapievorm het beste aansluit.
Hoe werkt online therapie bij angststoornissen?
Online therapie biedt een laagdrempelige en flexibele manier om aan je angstklachten te werken. Via video- of chatgesprekken begeleidt een psycholoog je bijvoorbeeld bij het toepassen van cognitieve gedragstherapie CGT of andere therapievormen. Dit is vooral handig wanneer je moeite hebt om naar een praktijk te gaan of wanneer je meer privacy wilt. Online therapie is effectief voor verschillende typen angststoornissen, waaronder sociale fobie en specifieke fobie.
Wat houdt cognitieve gedragstherapie CGT precies in?
Cognitieve gedragstherapie CGT is een wetenschappelijk bewezen behandelmethode voor angststoornissen. Tijdens CGT leer je negatieve gedachten te herkennen die je angstig maken en deze om te zetten in helpende gedachten. Daarnaast oefen je om anders te reageren in angstige situaties, zodat je minder vermijdingsgedrag vertoont. CGT wordt vaak toegepast bij verschillende types angststoornissen, zoals sociale fobie en gegeneraliseerde angststoornis.
Hoe wordt bepaald welk type angststoornis ik heb?
De diagnose van een type angststoornis wordt gesteld door een psycholoog of gz psycholoog aan de hand van gesprekken, vragenlijsten en observaties van je klachten. Het is belangrijk om te weten welk type angststoornis je hebt, omdat dit de keuze voor de behandeling van een angststoornis beïnvloedt. Zo vraagt een sociale fobie een andere aanpak dan een specifieke fobie of paniekstoornis.
Welke behandelingen zijn er beschikbaar voor angststoornissen?
Er zijn verschillende effectieve behandelmogelijkheden voor angststoornissen. Cognitieve gedragstherapie CGT is de meest toegepaste methode, maar ook acceptance and commitment therapy (ACT), mindfulness en EMDR kunnen onderdeel zijn van de behandeling van een angststoornis. Samen met je psycholoog of gz psycholoog bepaal je welke behandeling het beste bij jouw situatie past.
Kan ik zelf iets doen naast de therapie?
Ja, naast de behandeling van een angststoornis is het belangrijk om zelf actief aan de slag te gaan met oefeningen en technieken die je tijdens de therapie leert. Dit kan bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen, mindfulness of het stap voor stap oefenen van angstige situaties zijn. Online therapie kan hierbij ook ondersteuning bieden, zodat je op elk moment kunt oefenen en begeleiding krijgt.
Contact Psychologen Amsterdam
Heb je nog andere vragen over angststoornissen of wil je weten welke behandeling het beste bij jou past? Neem dan contact op met een ervaren gz psycholoog of maak een afspraak voor een intakegesprek, zodat je snel kunt starten met een effectieve behandeling van je angstklachten.
Herken je jouw klachten en heb je behoefte aan hulp of heb je gewoon een vraag over de behandeling van je angstklachten? Bel dan voor een afspraak of stuur een bericht
